Có thể bạn chưa biết 8 nhân vật ăn chay từ thời cổ đại này

Bạn nghĩ ăn chay là xu hướng hiện đại? Hóa ra từ hàng nghìn năm trước, những bộ óc vĩ đại nhất thế giới đã chọn lối sống này. Từ nhà toán học Pythagoras đến thiên tài Leonardo da Vinci - họ đều có một điểm chung: không ăn thịt. Và lý do của họ sẽ khiến bạn bất ngờ đấy!

Ăn chay (chế độ ăn không có thịt) và ăn thuần chay (tránh hoàn toàn mọi sản phẩm từ động vật) đang ngày càng được nhiều người biết đến và lựa chọn. Nhưng ý tưởng bỏ thịt không hề mới đâu - người ta đã làm điều này từ thời cổ đại rồi. Dưới đây là một số người ăn chay nổi tiếng nhất trong lịch sử.

1. Pythagoras

Tên của triết gia cổ đại Pythagoras ở Samos (khoảng 570 - khoảng 500-490 trước Công nguyên) gắn chặt với việc kiêng thịt và cá đến mức cho đến tận những năm 1840, khi từ "vegetarianism" (ăn chay) mới được tạo ra, người ta vẫn thường gọi chế độ ăn kiểu này là "Pythagorean". Thế nên cũng khá bất ngờ khi biết rằng vẫn còn nhiều tranh cãi về việc liệu Pythagoras có thực sự ăn chay theo nghĩa hiện đại hay không.

Vấn đề là Pythagoras không để lại bất kỳ bài viết nào, và cũng không có tài liệu đương thời nào ghi chép chi tiết về lối sống của ông. Nhiều nguồn tư liệu cho rằng Pythagoras và những người theo ông tuân thủ chế độ ăn uống hạn chế, không bao gồm thịt động vật. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể thì khá mơ hồ. Nhà toán học và triết gia thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên Eudoxus ở Cnidus kể rằng những người theo trường phái Pythagoras từ chối ăn bất kỳ động vật nào và thậm chí còn tránh xa cả thợ săn lẫn người bán thịt. Thế nhưng Aristotle và Aristoxenus lại nói rằng những người Pythagorean vẫn ăn ít nhất một số loại thịt, và việc hạn chế của họ chỉ áp dụng cho những loại động vật cụ thể hoặc những bộ phận cụ thể của động vật vì lý do nghi lễ tôn giáo.

2. Thánh Anthony ở Ai Cập

Có khá nhiều nhóm ăn chay và nửa chay trong thời kỳ đầu của Cơ đốc giáo. Một người ăn chay đáng chú ý là Thánh Anthony ở Ai Cập, một ẩn sĩ tôn giáo sống vào thế kỷ 3-4, thường được coi là người khởi xướng chế độ tu viện Cơ đốc có tổ chức. Tuy nhiên, động lực để Thánh Anthony bỏ thịt có thể không giống với hầu hết những người ăn chay hiện đại đâu. Giống như những khổ hạnh sĩ tôn giáo khác, ông tránh mọi thứ mang lại sự thoải mái hoặc khoái lạc, nhằm đạt được sự trong sạch về tâm linh. Ông còn sống độc thân, hạn chế ngủ và thường xuyên nhịn ăn nữa.

3. Leonardo da Vinci

Chúng mình cần nói thẳng trước là việc Leonardo ăn chay chưa được chứng minh hoàn toàn chắc chắn. Nhưng có một số bằng chứng khá hấp dẫn cho thấy ông có thể đã thực hành ăn chay. Đầu tiên, có một bức thư đương thời mô tả Leonardo từ chối ăn thịt động vật. Đó là bức thư của nhà thám hiểm người Ý Andrea Corsali gửi cho Giuliano de' Medici (người bảo trợ của Leonardo) mô tả những người ăn chay mà Corsali đã gặp ở Ấn Độ: "Một số người ngoại đạo được gọi là Guzzarati hiền lành đến mức họ không ăn bất cứ thứ gì có máu, cũng không cho phép bất kỳ ai làm tổn thương sinh vật sống nào, giống như Leonardo da Vinci của chúng ta vậy."

Chúng ta còn có những cuốn sổ tay của Leonardo. Mặc dù ông không bao giờ đề cập đến việc bản thân có ăn thịt hay không, nhưng những bài viết của Leonardo cho thấy ông rất quan tâm đến phúc lợi động vật và kinh hoàng trước việc động vật bị nuôi để giết thịt và con người ăn.

4. Mahatma Gandhi

Vị lãnh tụ và nhà hoạt động vĩ đại của Ấn Độ đã ăn chay từ nhỏ, vì được lớn lên trong một gia đình Vaishnava Hindu theo chế độ ăn chay. Tuy nhiên, trong thời niên thiếu, Gandhi đã đi chệch khỏi truyền thống gia đình, hút thuốc và thỉnh thoảng ăn thịt. Gandhi tái khẳng định cam kết ăn chay của mình khi đi học luật ở Anh, mặc dù điều đó thường có nghĩa là phải đi bộ 10 hoặc 12 dặm mỗi ngày để tìm nhà hàng chay.

5. Franz Kafka

Tác giả của "Nghệ sĩ nhịn đói" bị các bệnh tiêu hóa mãn tính, ông đã cố gắng điều trị bằng cách áp dụng chế độ ăn chay kết hợp sữa (lacto-vegetarian). Bên cạnh việc ăn chay, Kafka còn theo đuổi nhiều trào lưu ăn uống khác nhau, bao gồm cả lời dạy của cái gọi là "Đại Sư Nhai" Horace Fletcher, người cho rằng thức ăn cần được nhai 100 lần mỗi phút. Kafka cũng có những lo ngại về đạo đức khi ăn động vật. Có một lần sau khi trở thành người ăn chay, Kafka đến thăm một bể cá cùng bạn, người bạn này tình cờ nghe thấy ông thì thầm với lũ cá rằng: "Giờ thì tôi có thể nhìn thẳng vào mắt các bạn mà lương tâm trong sạch rồi."

6. Mary Shelley

Thuật ngữ "vegetarian" (ăn chay) chưa tồn tại vào đầu thời kỳ Lãng mạn, nhưng một số nhân vật văn học gắn liền nhất với thời kỳ đó đã theo chế độ ăn không có thịt. Một trong những ý tưởng đặc trưng của phong trào Lãng mạn là sự trân trọng sâu sắc vẻ đẹp của thiên nhiên; với nhiều trí thức Lãng mạn, điều này hoàn toàn không tương thích với việc ăn thịt.

Mary Shelley, tác giả thường được cho là đã tạo ra thể loại khoa học viễn tưởng với cuốn sách Frankenstein của mình, đã ăn chay, và chính cuốn sách đó cũng có thể được đọc như một loại tuyên ngôn ăn chay. Nếu bạn quen thuộc với câu chuyện Frankenstein qua một trong những phiên bản phim, bạn sẽ biết rằng con quái vật được ghép từ các mảnh xác chết. Tuy nhiên, trong tác phẩm gốc, Shelley nói rõ rằng các bộ phận của quái vật không chỉ đến từ phòng mổ xẻ mà còn từ lò mổ - một nơi mà chắc hẳn bà cũng ghê tởm không kém.

Bất chấp hoàn cảnh sáng tạo ra mình đầy kinh hoàng và phi tự nhiên, bản thân con quái vật lại là người ăn chay và sống hòa hợp với thiên nhiên theo cách mà rất nhiều trí thức Lãng mạn khao khát, nói rằng: "Tôi không giết cừu con và dê con để thỏa mãn cơn thèm ăn; hạt sồi và quả mọng cho tôi đủ chất dinh dưỡng."

7. John Harvey Kellogg

Vào đầu thế kỷ 20, bác sĩ y khoa và người truyền bá thực phẩm lành mạnh John Harvey Kellogg là người ủng hộ ăn chay hàng đầu tại Hoa Kỳ. Kellogg quảng bá chủ nghĩa ăn chay như một phần của triết lý "sống sinh học" cũng yêu cầu những người theo phải tránh rượu và thuốc lá cũng như tập thể dục mạnh mẽ. Một trong những điểm đặc trưng của triết lý Kellogg là niềm tin của ông rằng hoạt động tình dục, và đặc biệt là thủ dâm, gây ra rất nhiều bệnh tật về thể chất lẫn tinh thần và do đó cần phải được kiềm chế. Ông tìm cách thực hiện điều này bằng cách cho bệnh nhân ăn chế độ ăn nhạt nhẽo, ít protein và nhiều carbohydrate. Hai trong số những sản phẩm thực phẩm mà ông phát minh cho chế độ ăn đó - granola và bánh ngũ cốc giòn (cornflakes) - vẫn còn tồn tại cho đến ngày hôm nay.

8. Leo Tolstoy

Nhà văn Nga Leo Tolstoy được coi là một trong những tiểu thuyết gia vĩ đại nhất thế giới. Các kiệt tác của ông là Chiến tranh và Hòa bình (1865-69) và Anna Karenina (1875-77).

Một trong những nhân vật chịu trách nhiệm nhiều nhất cho sự phát triển của phong trào ăn chay vào thế kỷ 19 là tác giả người Nga Leo Tolstoy. Trong ba thập kỷ cuối đời, Tolstoy cống hiến bản thân cho phiên bản Cơ đốc giáo mang tính thần bí của riêng mình, tập trung vào chủ nghĩa hòa bình và chủ nghĩa vô chính phủ. Chủ nghĩa hòa bình của Tolstoy phản đối bạo lực với động vật cũng như với con người. Trong phần giới thiệu cho bản dịch tiếng Nga của "Đạo đức trong Chế độ ăn" (The Ethics of Diet) của Harold Williams (ấn bản tiếng Anh xuất bản năm 1883), Tolstoy kể lại chuyến thăm một lò mổ, nơi ông chứng kiến sự đau khổ của động vật và sự thờ ơ của những người đồ tể, những người dường như đã trở nên vô cảm với sự tàn bạo trong công việc của họ.

Cảm ơn bạn đã đọc bài viết của Tamkira - Hạt điều hữu cơ, hãy nhớ rằng: dù bạn chọn ăn gì, miễn là sự lựa chọn đó xuất phát từ sự thấu hiểu và tôn trọng!

Tamkira biên dịch (Nguồn: Britannica)