Kẽm - Người nhạc trưởng thầm lặng của cơ thể

Nếu ví cơ thể như một dàn nhạc, thì kẽm chính là người nhạc trưởng thầm lặng.

Khi nhắc đến dinh dưỡng, hầu hết mọi người sẽ nhớ ngay đến canxi giúp xương chắc khỏe, sắt để tạo máu, hay vitamin C để tăng sức đề kháng. Nhưng có một vi chất ít khi được gọi tên, chỉ chiếm vài chục miligam trong cơ thể, song lại tham gia vào hàng trăm bản nhạc sinh học diễn ra mỗi ngày. Đó chính là kẽm (zinc).

Nếu ví cơ thể như một dàn nhạc, thì kẽm chính là người nhạc trưởng thầm lặng. Bạn không nhìn thấy nó biểu diễn, nhưng chính nó giữ nhịp cho hơn 300 loại enzyme và hơn 1.000 yếu tố phiên mã – tức là gần như mọi quá trình đọc, chép và thực thi thông tin DNA đều cần đến kẽm. Không có kẽm, cả bản nhạc gen của cơ thể sẽ rơi vào im lặng.

Kẽm có mặt ở hầu hết các ngóc ngách quan trọng

Trong hệ miễn dịch, nó như một vị tướng chỉ huy, ra lệnh cho tế bào T phân chia, cho đại thực bào tiêu diệt vi khuẩn, và cho kháng thể xuất trận. Một cơ thể thiếu kẽm sẽ giống như một đội quân rệu rã, dễ mắc cảm cúm, viêm họng hay nhiễm trùng kéo dài. Ở làn da và những vết thương, kẽm lại đóng vai trò người thợ hồ miệt mài, giúp tổng hợp collagen và khâu nối từng mảnh tế bào. Không có kẽm, vết thương hở sẽ lâu lành, da dễ bong tróc, tóc dễ gãy rụng. Ở tuyến sinh sản nam, kẽm chính là nguyên liệu cho testosterone và là “áo giáp” bảo vệ tinh trùng khỏi oxy hóa. Nam giới thiếu kẽm không chỉ suy giảm ham muốn mà còn giảm cả số lượng lẫn chất lượng tinh trùng. Với nữ giới, kẽm góp phần quan trọng vào quá trình rụng trứng, giữ cân bằng giữa estrogen và progesterone, thiếu kẽm trong thai kỳ làm tăng nguy cơ sinh non và tiền sản giật.

Ngay cả trong não bộ, kẽm cũng để lại dấu ấn đậm nét. Nó tập trung cao ở vùng hải mã – trung tâm điều khiển trí nhớ và cảm xúc, nơi kẽm tham gia điều chỉnh glutamate và GABA, hai chất dẫn truyền thần kinh đối nghịch. Nếu thiếu kẽm, bộ não rơi vào mất cân bằng, dẫn đến lo âu, trầm cảm và giảm khả năng tập trung. Ở vị giác và khứu giác, kẽm chính là “công tắc” bật cảm nhận mùi vị. Người thiếu kẽm thấy thức ăn nhạt nhẽo, mất ngon, chán ăn – và đây chính là nguyên nhân thầm lặng khiến nhiều người gầy yếu, suy dinh dưỡng mà không rõ tại sao. Và ở ti thể – nhà máy điện của tế bào – kẽm lại là mắt xích quan trọng trong chu trình Krebs và chuỗi vận chuyển điện tử, giúp đốt cháy glucose và acid béo thành ATP, nguồn năng lượng sống. Khi thiếu kẽm, quá trình này bị ngắt quãng: glucose thừa dẫn đến kháng insulin và tiểu đường, acid béo thừa trở thành mỡ máu và gan nhiễm mỡ, trong khi cơ, tim, não thiếu ATP nên mệt mỏi, suy tim, giảm trí nhớ.

Thế nhưng, tại sao chúng ta lại dễ thiếu kẽm đến vậy? Một phần do đất nông nghiệp đã bạc màu, khiến rau củ quả ngày nay mất đến 30–50% kẽm so với trước đây. Thực phẩm tinh chế cũng góp phần lớn: gạo trắng, bột mì tinh luyện đã bỏ đi lớp cám vốn giàu kẽm. Chế độ ăn nghèo đa dạng, ít hải sản, ít hạt, ít đậu cũng làm cơ thể hụt nguồn cung. Thêm vào đó là những “kẻ cướp vi chất” như rượu bia, cà phê, thuốc tây, stress. Một liệu trình kháng sinh đủ sức làm giảm hấp thu kẽm đáng kể, còn uống rượu lâu ngày có thể khiến nồng độ kẽm máu tụt 10–20%. Không ngạc nhiên khi Tổ chức Y tế Thế giới ước tính hơn 1/3 dân số toàn cầu thiếu kẽm ở nhiều mức độ – nghĩa là khả năng bạn cũng đang thiếu là rất cao.

Cơ thể sẽ kêu cứu thế nào khi kẽm cạn kiệt? Người thì hay cảm lạnh, nhiễm trùng triền miên. Người thì vết thương mãi không lành, tóc rụng từng búi. Có người bỗng nhiên thấy ăn chẳng ngon, món gì cũng nhạt nhẽo, chán ăn kéo dài. Có chị em rối loạn kinh nguyệt, còn nam giới thì giảm ham muốn, tinh trùng yếu đi. Lại có người trí nhớ giảm sút, dễ lo âu, trầm cảm. Thậm chí có người kiểm tra thấy đường huyết cao, mỡ máu bất thường, gan nhiễm mỡ mà không hề nghĩ nguyên nhân gốc rễ có thể chỉ là… thiếu kẽm.

Và khi được bổ sung đầy đủ, sự khác biệt có thể nhận thấy rõ ràng. Người thường xuyên cảm cúm, viêm họng, sau vài tháng bổ sung kẽm, sức đề kháng tốt lên, ít ốm vặt. Vết thương trước kia lâu lành, nay khép miệng nhanh hơn. Người phụ nữ sau sinh, từng rụng tóc nhiều, sau khi bổ sung kẽm thấy tóc mọc lại dày và chắc khỏe hơn. Nam giới từng mệt mỏi, giảm ham muốn, khi đủ kẽm, testosterone cải thiện, đời sống vợ chồng cũng viên mãn hơn. Một số người vốn hay chán ăn, sau khi bổ sung kẽm bỗng thấy món ăn ngon trở lại, vị giác và khứu giác rõ rệt. Có cả những bệnh nhân tiểu đường type 2, sau khi đưa kẽm về mức ổn định, đường huyết và mỡ máu cũng cải thiện đáng kể.

Vậy bổ sung thế nào cho đúng?

Nhu cầu hằng ngày của nam giới trưởng thành là 11 mg, nữ 8 mg, phụ nữ mang thai 11 mg, và phụ nữ cho con bú 12 mg. Các thực phẩm giàu kẽm bao gồm hàu, sò, thịt đỏ, hạt bí, hạt điều, hạnh nhân, đậu lăng.

Một cơ thể thiếu kẽm chẳng khác nào một dàn nhạc thiếu nhạc trưởng: mỗi nhạc công chơi một nhịp, và bản nhạc sức khỏe biến thành hỗn loạn. Nên bổ sung kẽm ngày từ 5mg-10mg (tuỳ dạng bào chế và tình trạng cơ thể).

Nguồn bài viết: Dược sĩ Thoa

Tìm hiểu thêm HẠT ĐIỀU HỮU CƠ TAMKIRA 

👉 Hạt điều hữu cơ TAMKIRA – vị ngọt lành từ thiên nhiên, dành cho những ai yêu sức khỏe và yêu môi trường.